جام جهانی ۲۰۲۶، پایان یک سنت قدیمی برای فوتبال ایران را نشان میدهد. در این دوره، نه تنها خبری از موج انتقال بازیکنان ملیپوش به خارج از کشور نبود، بلکه نشانههای پررنگی از بازگشت لژیونرها به لیگ ایران دیده میشود.
جام جهانی؛ سکوی پرتابی که سالها به فوتبال ایران کمک کرد جام جهانی در دورههای گذشته همواره فرصت مناسبی برای معرفی بازیکنان ایرانی به فوتبال جهان بود. حضور در بزرگترین تورنمنت فوتبالی دنیا باعث میشد استعدادیابها و باشگاههای خارجی عملکرد بازیکنان ملیپوش ایران را از نزدیک دنبال کنند و همین موضوع، مسیر لژیونر شدن بسیاری از بازیکنان را هموار میکرد. پس از جام جهانی ۱۹۹۸، مهدی مهدویکیا، مهدی پاشازاده، سیروس دینمحمدی، رضا شاهرودی، مهرداد میناوند و محمد خاکپور در فاصله کوتاهی راهی فوتبال اروپا و سایر لیگهای خارجی شدند. بعد از جام جهانی ۲۰۰۶ نیز با وجود عملکرد نهچندان موفق تیم ملی، آندرانیک تیموریان و جواد نکونام به ترتیب راهی لیگهای انگلیس و اسپانیا شدند و بازیکنانهایی مانند آرش برهانی، مهرزاد معدنچی و مسعود شجاعی نیز در ادامه فرصت حضور در فوتبال خارج از ایران را به دست آوردند. این روند در جام جهانی ۲۰۱۴ هم ادامه داشت و مهرداد پولادی و کریم انصاریفرد لژیونر شدند. چهار سال بعد نیز عملکرد قابل قبول ایران در جام جهانی ۲۰۱۸، زمینه انتقال بازیکنانهایی مانند علیرضا بیرانوند، وحید امیری، مجید حسینی، امید ابراهیمی و روزبه چشمی به لیگهای اروپایی یا کشورهای حاشیه خلیج فارس را فراهم کرد.
جام جهانی ۲۰۲۶؛ پایان یک سنت قدیمی در دو دوره اخیر جام جهانی اما این روند تقریباً به طور کامل متوقف شده است و جام جهانی ۲۰۲۶ بیش از هر زمان دیگری این تغییر را به نمایش گذاشت. در شرایطی که در گذشته پایان جام جهانی با موجی از انتقال بازیکنان ایرانی همراه میشد، این بار نه تنها چنین اتفاقی رخ نداد، بلکه هیچکدام از بازیکنان حاضر در ترکیب تیم ملی که در لیگ ایران بازی میکردند، حتی راهی لیگهای حاشیه خلیج فارس هم نشدند. تنها انتقال قابل توجه، حضور میلاد محمدی در لیگ بلاروس بود؛ انتقالی به لیگی که از نظر سطح فنی در میان لیگهای درجه پایین اروپا قرار میگیرد و فاصله زیادی با مقصدهای سنتی لژیونرهای فوتبال ایران دارد.
ترکیب سالخورده؛ فرصتی که برای نسل جوان از دست رفت یکی از مهمترین دلایل این اتفاق را میتوان در سیاستهای فنی تیم ملی جستجو کرد؛ جایی که فرصت چندانی به بازیکنان جوان داده نشد. تیم ملی ایران در دیدار برابر بلژیک با مسنترین ترکیب ۱۱ نفره تاریخ جام جهانی، از نخستین دوره مسابقات در سال ۱۹۳۰ تا جام جهانی ۲۰۲۶، به میدان رفت؛ آماری که بهخوبی نشان میدهد میانگین سنی تیم ملی تا چه اندازه بالا بوده است. از سوی دیگر، شاخصترین بازیکنان ایران در این تورنمنت مانند شجاع خلیلزاده، رامین رضاییان و علیرضا بیرانوند، همگی بالای ۳۰ سال سن داشتند؛ موضوعی که به طور طبیعی احتمال انتقال آنها به باشگاههای خارجی را کاهش میدهد. البته بیرانوند تا آستانه انتقال به بشیکتاش نیز پیش رفت و حتی پیشنهاد رسمی این باشگاه ترکیبات را دریافت کرد، اما در نهایت سرمربی بشیکتاش ترجیح داد الکساندر نوبل، دروازهبان آلمانی اشتوتگارت و بایرن مونیخ را به خدمت بگیرد.
این بار مقصد، لیگ ایران است نکته قابل توجه این است که برخلاف دورههای گذشته، حالا احتمال بازگشت برخی لژیونرهای شناختهشده به فوتبال ایران بیش از انتقال بازیکنان داخلی به خارج از کشور است. محمد قربانی در آستانه توافق با یکی از باشگاههای لیگ برتر قرار دارد، احتمال بازگشت علیرضا جهانبخش به فوتبال ایران مطرح شده و همزمان با افزاینده شدن این اخبار، خبر از بازگشت روزبه چشمی به لیگ ایران نیز منتشر شده است.
