در روز دوشنبه، دولت ترامپ برنامهریزی برای اعمال شدیدترین تحریمهای اقتصادی علیه ایران را اعلام کرد. این اقدام شامل هدفگیری چین، شریک تجاری اصلی ایران، میشود و احتمالاً باعث واکنش شدید چین خواهد شد.
تحریمهای «دِی-دی»
دولت ترامپ در یک نشست خبری ساعت 17:00 GMT قصد دارد تحریمهای جدیدی را معرفی کند که بهطور کامل خطوط حیات اقتصادی ایران را قطع کند. در مقالهای در Financial Times، وزیر خزانهداری اسکات بستن هشدار داد: «کشورهایی که ترس از قطع روابط با ایران دارند، هزینه آزمایش واشنگتن را نادیده نگیرند».
چین در مرکز توجه
چین در سال 2025 با ایران دوطرفه 9.96 میلیارد دلار تجارت داشت؛ این رقم بهعلاوه 31.2 میلیارد دلار صادرات نفت ایران به چین اضافه میشود. وزارت خزانهداری آمریکا گزارش میدهد که 90٪ از نفت ایران به چین صادر میشود. این روابط، اگر تحت تحریم قرار گیرند، میتواند فشار اقتصادی عظیمی بر ایران وارد کند.
تجربه گذشته
تحریمهای قبلی آمریکا فقط چند شرکت کوچک چینی را هدف قرار داده بود. در آوریل، پالایشگاه Hengli Petrochemical (دالین) و در ماههای بعدی، چهار شرکت هانگکنگ و شش خط کشتی چینی مورد تحریم قرار گرفتند. اما موسسات مالی چینی، که نقش کلیدی در تجارت نفت ایران دارند، هنوز تحت تأثیر قرار نگرفتهاند.
واکنش چین و ایران
وزارت امور خارجه چین اعلام کرد که «بههمراه ترویج مذاکرات صلح» مستمر است و از تحریمهای آمریکا انتقاد میکند. در حالی که ایران، از طریق معاونت امنیت ملی، هشدار داده است که هر کشوری که در تحریم شرکت کند، بهعنوان دشمن محسوب میشود و «هیچ قطرهای از نفت» از خلیج فارس نخواهد رفت.
تأثیر بر روابط چین-آمریکا
تحریمهای گسترده آمریکا میتواند بهطور مستقیم روابط چین-آمریکا را در معرض خطر قرار دهد. ترامپ در تاریخ 24 سپتامبر قرار دارد که با رئیسجمهور چین، شی جینپینگ، در ویسهائوس ملاقات کند. اگر تحریمها بهصورت گسترده اجرا شوند، احتمالاً این نشست بهطور قابل توجهی تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.
انتقاد از سیاست اقتصادی
متخصصان تحریم، مانند برت اکیرسون، هشدار دادند که «اگر آمریکا چین را هدف قرار ندهد، این نشانهای است که آمریکا معتقد است فشار اقتصادی نمیتواند وضعیت ایران را تغییر دهد». او افزود: «تحریمهای آمریکا میتوانند شرکتها را مجبور به کاهش ریسک کنند، اما همیشه شرکتهایی وجود دارند که این نقش را بر عهده میگیرند».
جزئیات نهایی
در نهایت، وزیر خزانهداری اسکات بستن در روز دوشنبه ساعت 17:00 GMT اعلام کرد که تحریمهای جدید شامل هدفگیری شرکتهای نفتی و مالی چینی خواهد بود. این اقدام، اگر اجرا شود، میتواند بهصورت مستقیم روابط تجاری چین-ایران را مختل کند و منجر به واکنشهای اقتصادی شدید چین شود.
